wtorek, 31 marca 2015

Zmysły zwierząt

Różnice między ludźmi a zwierzętami można także dostrzec w sferze zmysłów – chociaż większość receptorów w świecie fauny działa podobnie (oczy odpowiadają za widzenie, a uszy za słuch), to posiadają różny zakres i wrażliwość. Różnice te spowodowane są głównie tym, iż po prostu nie potrzebujemy tak szerokiego zakresu odbioru bodźców. Ludzie nie potrzebują już wyczulonego słuchu by móc z daleka wykryć zagrożenie oraz nie muszą wypatrywać w trawie czającego się na nich drapieżnika. 

W czym przewyższają nas zwierzęta?

Zacznijmy od wzroku. Oko ludzkie jest w stanie identyfikować jedynie małą część widma elektromagnetycznego. Nie jesteśmy w stanie dostrzec promieni podczerwonych oraz nadfioletowych, co niestanowi problemu dla pewnych stworzeń – na przykład grzechotniki wykorzystują podczerwień do lokalizowania w ciemności stałocieplnych ofiar. Lecz nie tylko w ilości rozróżnianych pasm elektromagnetycznych jesteśmy „gorsi” od zwierząt. Także jakość naszego przyrządu pozostawia wiele do życzenia, bowiem niektóre rodzaje ptaków drapieżnych potrafią dostrzec swoją ofiarę z odległości znacznie przewyższających ludzkie możliwości.

Także w przypadku słuchu możemy pozazdrościć niektórym zwierzętom. Infradźwięki, których częstotliwość jest za niska dla ludzkiego ucha, pozwalają na komunikacje na duże odległości między innymi słoniom oraz wielorybom. Niektórzy badacze sądzą również, że infradźwięki ostrzegają zwierzęta przed trzęsieniami ziemi oraz nagłymi zmianami pogody. Innym zwierzęciem przewyższającym nas w aspekcie związanym ze słuchem jest nietoperz. Swój doskonały wykorzystuje w echolokacji, która pozwala mu na polowanie nawet w kompletnych ciemnościach.

Zmysły to nie wszystko

Bardzo dobrze rozwinięty zmysł słuchu lub wzroku nie gwarantuje jeszcze sukcesu w przeżyciu gatunku. Dobry wzrok nie pomoże rozwiązać skomplikowanego problemu - tutaj przyda się myślenie abstrakcyjne. Tak więc chociaż ludzie mają mniejsze zdolności odbierania pewnych bodźców, to dzięki inteligencji są w stanie efektywniej wykorzystać zmysły, które posiadają.

poniedziałek, 9 marca 2015

Zmysły, czyli nasze niezastąpione narzędzia.

Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy w jakie potężne narzędzia wyposażyła nas natura. Chodzi mi oczywiście o nasze zmysły. Dzięki nim jesteśmy w stanie odbierać bodźce napływające z otaczającego nas świata – można właściwie powiedzieć, że tworzą one nasz świat. Zmysły chronią nas przed niebezpieczeństwami (możemy zobaczyć zbliżające się zagrożenie), pozwalają nam na kontakty z innymi ludźmi (dzięki słuchowi) oraz są wykorzystywane w takich obszarach jak badania i doświadczenia (np. analiza sensoryczna żywności). Jak widać zmysły pełnią bardzo ważną rolę, dlatego też warto przyjrzeć się im trochę bliżej.

Jakie zmysły posiadamy? 
 
Człowiek posiada pięć głównych zmysłów, a pierwszym z nich jest wzrok (związany z okien). Można powiedzieć, iż składa się on z dwóch osobnych zmysłów – receptorów, których zadaniem jest rozpoznawanie kolorów, oraz receptorów odpowiedzialnych za rozpoznawanie jasności. Drugim jest słuch (związany z uchem). Dzięki niemu jesteśmy w stanie odbierać fale dźwiękowe w określonej częstotliwości. Smak związany głównie z językiem oraz w pewnym zakresie z jama ustną. Człowiek rozróżnia cztery podstawowe smaki – słony, kwaśny, gorzki oraz słodki. Węch (nos), który ma za zadanie rejestrację cząsteczek związków chemicznych lub ich mieszanin. Ostatnim zmysłem, a właściwie grupą zmysłów jest dotyk, nocycepcja (związana z odczuwaniem bólu) oraz zmysł temperatury.Poza zmysłami głównymi człowiek posiada również zmysł równowagi (za „odczuwanie” jest odpowiedzialny błędnik w uchu) oraz zmysł związany z ułożenie poszczególnych części naszego ciała względem siebie – propriocepcja.


Oczywiście wymienione poprzednio zmysły to nie wszystkie, które występują w świecie przyrody. Niektóre zwierzęta posiadają zmysł echolokacji, który pozwala na emisję i odbiór ultradźwięków co służy im do nawigacji, polowania czy też komunikacji. Innym zmysłem, który posiadają ryby oraz płazy, jest rozpoznawanie siły prądu wody oraz jego kierunku.


Wpływ zmysłów na naszą cywilizację.

Warto pamiętać, że to właśnie posiadanie takich, a nie innych zmysłów zdecydowało o wyglądzie i kierunku  rozwoju cywilizacji człowieka. Wszystko co ludzie osiągnęli jest zasługą odpowiedniego wykorzystywania "narzędzi", w które wyposażyła nas natura. Ciekawym pomysłem wydaje się być próba wyobrażenia sobie do czego doszedłby człowiek gdyby posiadał inny zestaw zmysłów, ale takie rozważania pozostawiam już na inną okazję.